آیا ارتودنسی برای شما انتخاب درستی است؟ 6 معیار برای تصمیمگیری قبل از شروع درمان
خیلی از افراد زمانی به ارتودنسی فکر میکنند که یک دندان کج، فاصله بین دندانها یا نامرتبی لبخندشان بیشتر از قبل به چشم میآید. اما تصمیم برای شروع درمان فقط به صاف یا کج بودن دندانها وابسته نیست. ممکن است دندانها از روبهرو تقریباً مرتب دیده شوند، ولی نحوه قرار گرفتن دو فک روی یکدیگر مناسب نباشد؛ یا برعکس، نامرتبی ظاهری وجود داشته باشد اما شدت آن آنقدر کم باشد که درمان بیشتر جنبه انتخابی داشته باشد.
بنابراین اگر از خودتان میپرسید «چطور بفهمم کاندید درمان ارتودنسی هستم؟» بهتر است به جای جستوجوی یک نشانه واحد، چند معیار را همزمان بررسی کنید.
در این مقاله، موضوع را از زاویه تصمیمگیری بررسی میکنیم: چه شرایطی احتمال نیاز به ارتودنسی را بیشتر میکند، چه مواردی باید قبل از درمان ارزیابی شوند و چه زمانی بهتر است به جای حدس زدن، برای معاینه تخصصی اقدام کنید.
معیار اول؛ آیا موقعیت دندانها روی اعتماد شما به لبخند تأثیر گذاشته است؟
ظاهر لبخند یکی از رایجترین دلایل مراجعه برای ارتودنسی است و این موضوع بهتنهایی میتواند دلیل معتبری برای دریافت مشاوره باشد.
برای مثال ممکن است:
-
یکی از دندانهای جلو چرخیده باشد؛
-
دندان نیش بیرونتر از ردیف قرار گرفته باشد؛
-
دندانهای پایین روی یکدیگر افتاده باشند؛
-
فاصلهای بین دندانهای جلو وجود داشته باشد؛
-
یا در عکسها خط دندانها نامتقارن به نظر برسد.
اگر مدتهاست هنگام خندیدن دهان خود را میپوشانید یا در عکسها بیشتر از هر چیز به موقعیت دندانها توجه میکنید، ارزش دارد وضعیت دندانها بررسی شود.
البته نارضایتی ظاهری به معنی الزام به درمان نیست. هدف از مشاوره این است که مشخص شود آیا ارتودنسی واقعاً میتواند تغییری متناسب با انتظار شما ایجاد کند یا روش دیگری انتخاب منطقیتری است.
معیار دوم؛ آیا دندانها فضای کافی برای قرار گرفتن منظم دارند؟
یکی از مهمترین عوامل در کاندید بودن برای ارتودنسی، وضعیت فضای قوس دندانی است.
وقتی فضای موجود کمتر از فضای مورد نیاز دندانها باشد، آنها ممکن است برای قرار گرفتن در فک روی یکدیگر بیفتند، بچرخند یا از مسیر طبیعی خارج شوند.
این وضعیت را میتوان در شکلهای مختلف مشاهده کرد:
دندانهای رویهمافتاده
دندانها بخشی از یکدیگر را میپوشانند و تمیز کردن نقاط تماس ممکن است دشوارتر شود.
دندان چرخیده
یک دندان به جای قرار گرفتن در امتداد قوس، با زاویهای متفاوت قرار گرفته است.
رویش خارج از ردیف
گاهی یک دندان، بهخصوص دندان نیش، بالاتر یا بیرونتر از خط اصلی دندانها رشد میکند.
شدت این شرایط در افراد مختلف متفاوت است. در بعضی افراد اصلاح یک نامرتبی محدود مطرح است و در برخی دیگر باید موقعیت چندین دندان همزمان بررسی شود.
معیار سوم؛ وقتی دهان را میبندید چه اتفاقی میافتد؟
یکی از مهمترین اشتباهات در ارزیابی خانگی این است که فقط با دهان باز به دندانها نگاه کنیم.
ارتودنسی فقط با ظاهر تکتک دندانها سروکار ندارد؛ رابطه دندانهای فک بالا و پایین نیز بخش مهمی از ارزیابی است.
دندانها را بدون فشار غیرطبیعی روی هم قرار دهید و بررسی کنید:
-
آیا دندانهای بالا بیش از حد روی دندانهای پایین را میپوشانند؟
-
آیا دندانهای پایین جلوتر از دندانهای بالا قرار گرفتهاند؟
-
آیا دندانهای جلویی بالا و پایین هنگام بسته شدن دهان با یکدیگر تماس ندارند؟
-
آیا تماس در یک سمت با سمت دیگر متفاوت است؟
-
آیا برای رسیدن به حالت راحت مجبورید فک خود را کمی جابهجا کنید؟
وجود هر یک از این موارد لزوماً تشخیص یک مشکل مشخص نیست، اما میتواند نشان دهد که ارزیابی بایت ارزشمند است.
نکته مهم این است که بعضی مشکلات بایت حتی زمانی وجود دارند که دندانها از نمای روبهرو کاملاً مرتب به نظر میرسند.
معیار چهارم؛ آیا مسئله فقط ظاهر است یا روی عملکرد هم اثر گذاشته؟
در برخی افراد، نامرتبی دندانها صرفاً یک دغدغه زیبایی است. در برخی دیگر، نشانههای عملکردی نیز وجود دارند.
برای مثال، ممکن است متوجه شوید که:
-
همیشه غذا را بیشتر با یک سمت دهان میجوید؛
-
گاز زدن برخی خوراکیها با دندانهای جلو دشوار است؛
-
هنگام بسته شدن دهان یک سمت زودتر تماس پیدا میکند؛
-
یا تمیز کردن بعضی نواحی به دلیل تراکم دندانها دشوارتر شده است.
این علائم علتهای مختلفی دارند و نباید مستقیماً به ارتودنسی نسبت داده شوند. برای مثال، یکطرفه جویدن ممکن است به دلیل درد، پوسیدگی یا مشکل دیگری ایجاد شده باشد.
اما زمانی که این نشانهها همراه با نامرتبی یا تماس غیرعادی دندانها دیده میشوند، بررسی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
معیار پنجم؛ فاصله بین دندانها اتفاقی است یا بخشی از یک الگو؟
بعضی افراد تصور میکنند تنها دندانهای شلوغ و فشرده به ارتودنسی نیاز دارند؛ در حالی که فاصله زیاد بین دندانها نیز میتواند یکی از دلایل مراجعه باشد.
فاصله ممکن است فقط بین دو دندان جلو باشد یا در چند قسمت از دهان دیده شود.
علت ایجاد فاصله میتواند به موارد مختلفی مرتبط باشد؛ برای مثال:
-
اندازه کوچکتر دندانها نسبت به فضای فک؛
-
نبودن بعضی دندانها؛
-
نحوه رویش دندانها؛
-
یا برخی عوامل بافتی و عملکردی.
به همین دلیل، قبل از اینکه صرفاً تصمیم بگیرید فاصله دندانها بسته شود، بهتر است علت ایجاد آن مشخص شود.
در برخی شرایط، ارتودنسی میتواند یکی از گزینههای اصلاح فاصله باشد و در شرایط دیگر ممکن است درمانهای ترمیمی یا ترکیبی مطرح شوند.
معیار ششم؛ آیا در حال انتخاب یک درمان زیبایی برای پنهان کردن نامرتبی هستید؟
فرض کنید یک دندان جلو کمی عقبتر یا چرخیده است و به فکر کامپوزیت یا لمینت افتادهاید.
پیش از انتخاب درمان بهتر است این سؤال را مطرح کنید:
آیا مشکل مربوط به شکل دندان است یا موقعیت دندان؟
این تفاوت اهمیت زیادی دارد.
گاهی فرد به دنبال تغییر شکل یک دندان سالم است، در حالی که مسئله اصلی موقعیت آن در قوس دندانی است. در چنین شرایطی، بررسی ارتودنسی قبل از درمانهای زیبایی میتواند به تصمیمگیری آگاهانهتر کمک کند.
این موضوع به معنی برتری مطلق یک درمان نسبت به درمان دیگر نیست. هر روش کاربرد خاص خودش را دارد. آنچه اهمیت دارد این است که ابتدا علت مشکل مشخص شود و بعد روش مناسب انتخاب شود.
سه گروهی که بهتر است ارزیابی ارتودنسی را جدیتر بگیرند
برخی شرایط باعث میشوند مراجعه برای بررسی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا کند.
کودکان با مسیر رویش غیرعادی دندانها
اگر دندان دائمی در مکانی غیرمعمول در حال رشد است، دندان شیری مدت زیادی باقی مانده یا بعد از افتادن آن دندان دائمی ظاهر نمیشود، بهتر است مسیر رویش بررسی شود.
معاینه در این مرحله الزاماً به معنای شروع درمان نیست. گاهی متخصص تنها توصیه میکند روند رشد در بازههای مشخص پیگیری شود.
بزرگسالانی که سالها نامرتبی را به تعویق انداختهاند
برای شروع بررسی ارتودنسی لزوماً محدودیت سنی مشخصی وجود ندارد.
در بزرگسالان، سلامت لثه، استخوان نگهدارنده دندان، ترمیمها، روکشها و سابقه درمانهای قبلی اهمیت بیشتری پیدا میکند. بنابراین تصمیمگیری باید بر اساس شرایط واقعی دهان انجام شود، نه فقط سن شناسنامهای.
افرادی که قبلاً ارتودنسی داشتهاند
اگر درمان قبلی انجام دادهاید اما طی سالها دندانها دوباره حرکت کردهاند، میتوانید دوباره برای ارزیابی مراجعه کنید.
بازگشت نامرتبی همیشه به معنای تکرار کامل درمان قبلی نیست. مقدار جابهجایی و شرایط فعلی تعیین میکند که چه گزینهای مناسبتر است.
چه زمانی هنوز برای شروع درمان آماده نیستید؟
کاندید بودن از نظر نامرتبی دندانها الزاماً به این معنا نیست که درمان باید همان لحظه شروع شود.
سلامت دهان و دندان باید قبل از حرکت دادن دندانها بررسی شود.
اگر مشکلاتی مانند پوسیدگیهای درماننشده یا بیماری فعال لثه وجود داشته باشد، ممکن است ابتدا لازم باشد این شرایط تحت کنترل قرار گیرند.
همچنین فرد باید آمادگی کافی برای رعایت بهداشت و همکاری با برنامه درمان را داشته باشد.
ارتودنسی یک درمان مشارکتی است؛ یعنی نتیجه مناسب فقط به دستگاه مورد استفاده وابسته نیست و همکاری بیمار نیز نقش مهمی دارد.
روش ارتودنسی را قبل از تشخیص انتخاب نکنید
گاهی افراد قبل از مراجعه تصمیم گرفتهاند که فقط ارتودنسی نامرئی، الاینر یا یک نوع خاص از براکت را میخواهند.
اما روش درمان باید بعد از تشخیص مشکل انتخاب شود.
نوع نامرتبی، شدت آن، وضعیت بایت، فضای فک، سلامت دندان و لثه و اهداف درمان همگی بر انتخاب روش اثر میگذارند.
اگر میخواهید پیش از جلسه مشاوره شناخت دقیقتری از کاربردهای درمان داشته باشید، مطالعه راهنمای ارتودنسی دندان برای اصلاح بینظمی و مشکلات بایت میتواند دید اولیه بهتری درباره مسیرهای درمان در اختیار شما قرار دهد.
جمعبندی؛ به دنبال «نشانه قطعی» نباشید، مجموعه علائم را ببینید
هیچ علامت واحدی وجود ندارد که با دیدن آن بتوان گفت یک فرد حتماً به ارتودنسی نیاز دارد.
دندانهای رویهمافتاده، فاصلهها، چرخش دندان، بیرون بودن یک دندان از قوس، تماس نامناسب دندانهای دو فک و نارضایتی از فرم لبخند همگی میتوانند دلایلی برای بررسی باشند.
اما تصمیم نهایی باید بر اساس مجموعهای از اطلاعات گرفته شود.
اگر مدتهاست درباره موقعیت دندانهایتان تردید دارید، لازم نیست خودتان بین انواع روشهای درمان یکی را انتخاب کنید. قدم اول بسیار سادهتر است: مشخص کنید مشکل دقیقاً چیست و آیا اصلاً درمان برای شرایط شما توصیه میشود یا خیر.
مشاوره ارتودنسی شما را مجبور به شروع درمان نمیکند؛ بلکه اطلاعاتی در اختیارتان قرار میدهد تا بتوانید درباره سلامت، عملکرد و ظاهر لبخند خود تصمیم دقیقتری بگیرید.
مرجع: drfahimiortho.com