از کجا بفهمیم ارتودنسی برای ما مناسب است؟ راهنمای تصمیمگیری قبل از شروع درمان
ممکن است هر روز هنگام نگاه کردن در آینه متوجه نامرتبی یکی دو دندان شوید، از فاصله میان دندانهای جلو رضایت نداشته باشید یا احساس کنید هنگام بستن دهان، دندانهای بالا و پایین بهدرستی روی هم قرار نمیگیرند. در چنین شرایطی معمولاً یک سؤال مهم شکل میگیرد: آیا من کاندید مناسب ارتودنسی هستم؟
پاسخ این سؤال فقط با دیدن ظاهر لبخند مشخص نمیشود. بعضی افراد با وجود دندانهای نسبتاً مرتب، به دلیل مشکل در بایت یا موقعیت فکها به بررسی ارتودنسی نیاز دارند. در مقابل، ممکن است فردی از یک ایراد جزئی ظاهری ناراضی باشد، اما بعد از معاینه مشخص شود که روش دیگری برای او مناسبتر است.
به همین دلیل، قبل از تصمیم به شروع درمان بهتر است مجموعهای از نشانهها و شرایط را بررسی کنیم. در این راهنما تلاش کردهایم با یک زاویه متفاوت به این موضوع نگاه کنیم و مشخص کنیم چه زمانی مراجعه برای ارزیابی ارتودنسی منطقی است و چه عواملی در کاندید بودن شما نقش دارند.
اولین نشانه: آیا دندانها فضای کافی برای قرار گرفتن کنار یکدیگر دارند؟
یکی از رایجترین دلایل مراجعه برای ارتودنسی، کمبود فضای کافی در قوس دندانی است. در این شرایط ممکن است بعضی دندانها بچرخند، روی دندان کناری قرار بگیرند یا خارج از مسیر طبیعی رشد کنند.
گاهی این نامرتبی بسیار واضح است و گاهی فقط هنگام مسواک زدن یا استفاده از نخ دندان متوجه میشوید که تمیز کردن بعضی قسمتها دشوارتر شده است.
اگر یکی از وضعیتهای زیر را مشاهده میکنید، ارزیابی ارتودنسی میتواند مفید باشد:
-
برخی دندانها نسبت به بقیه جلوتر یا عقبتر هستند.
-
یک یا چند دندان چرخیدهاند.
-
دندانها روی یکدیگر قرار گرفتهاند.
-
فضای بین دندانها برای تمیز کردن مناسب نیست.
-
یکی از دندانها خارج از ردیف اصلی قرار گرفته است.
البته شدت نامرتبی بهتنهایی تعیینکننده نوع درمان نیست. متخصص باید بررسی کند که این وضعیت ناشی از کمبود فضای فک است یا دلایل دیگری در آن نقش دارند.
اگر دندانها مرتباند، باز هم ممکن است به ارتودنسی نیاز داشته باشیم؟
بله. یکی از نکاتی که بسیاری از افراد از آن غافل میشوند این است که ارتودنسی فقط برای مرتب کردن ظاهر دندانها نیست.
رابطه دندانهای فک بالا و پایین هنگام بسته شدن دهان اهمیت زیادی دارد. گاهی ظاهر لبخند نسبتاً منظم است، اما بایت فرد مناسب نیست.
برای مثال ممکن است:
-
دندانهای فک بالا بیش از اندازه روی دندانهای پایین را بپوشانند.
-
دندانهای پایین جلوتر از دندانهای بالا قرار گیرند.
-
بین دندانهای بالا و پایین هنگام بستن دهان فاصله باقی بماند.
-
بعضی دندانهای بالا در سمت داخل دندانهای پایین قرار گیرند.
-
تماس دندانها در یک سمت بیشتر از سمت دیگر باشد.
چنین شرایطی تنها با نگاه کردن به دندانهای جلویی در آینه قابل ارزیابی دقیق نیست. بررسی بایت یکی از بخشهای اصلی معاینه تخصصی ارتودنسی است.
فاصله میان دندانها؛ چه زمانی ارتودنسی میتواند مطرح باشد؟
برخلاف شلوغی دندانها، بعضی افراد با مشکل فضای بیش از حد بین دندانها مواجه هستند.
فاصله دندانی ممکن است به علت تفاوت اندازه دندانها و فک، موقعیت برخی دندانها، فقدان یک دندان یا عوامل دیگری ایجاد شود. در بعضی موارد، این فواصل علاوه بر ظاهر لبخند، روی نحوه تماس دندانها نیز اثر میگذارند.
اما یک نکته مهم وجود دارد: هر فاصلهای الزاماً به معنی نیاز به ارتودنسی نیست.
پیش از بستن فاصله باید مشخص شود علت اصلی آن چیست. گاهی درمان ارتودنسی گزینه مناسبی است و گاهی درمانهای ترمیمی یا ترکیبی میتوانند انتخاب منطقیتری باشند.
بنابراین اگر از فاصله میان دندانها ناراضی هستید، تصمیم بهتر این است که ابتدا علت آن بررسی شود و سپس درباره روش اصلاح تصمیمگیری شود.
یک معیار مهم که کمتر به آن توجه میشود: وضعیت لثهها
برای حرکت دادن دندانها، سلامت بافتهای نگهدارنده آنها اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، ممکن است فرد از نظر نامرتبی دندانها کاندید ارتودنسی باشد، اما شروع درمان به دلیل مشکلات لثهای به تعویق بیفتد.
اگر التهاب قابلتوجه لثه، جرم شدید، خونریزی مکرر یا برخی مشکلات بافت نگهدارنده دندان وجود داشته باشد، احتمالاً ابتدا باید وضعیت لثهها ارزیابی و در صورت نیاز درمان شود.
همین موضوع درباره پوسیدگیهای فعال نیز صدق میکند.
هدف این نیست که فقط دندانها در پایان درمان مرتب به نظر برسند؛ بلکه باید در طول مسیر نیز سلامت دندانها و بافتهای اطراف آنها حفظ شود.
به همین دلیل، کاندید مناسب ارتودنسی بودن به معنای آماده بودن برای شروع فوری درمان نیست. گاهی اصلاح مشکلات دهان و دندان قدم اول محسوب میشود.
آیا بزرگسالان هم کاندید ارتودنسی هستند؟
بسیاری از افرادی که در کودکی یا نوجوانی ارتودنسی انجام ندادهاند، تصور میکنند دیگر فرصت درمان را از دست دادهاند. این تصور همیشه درست نیست.
افراد بزرگسال نیز میتوانند برای ارتودنسی ارزیابی شوند. آنچه بیش از سن اهمیت دارد، وضعیت دندانها، سلامت لثه، استخوان اطراف دندانها و نوع مشکل موجود است.
البته در بزرگسالان ممکن است شرایط پیچیدهتری وجود داشته باشد؛ مانند:
-
دندانهای عصبکشیشده یا روکششده
-
دندانهای ازدسترفته
-
ایمپلنت دندانی
-
تحلیل لثه
-
سابقه درمانهای متعدد دندانپزشکی
وجود این موارد الزاماً مانع ارتودنسی نیست، اما باعث میشود برنامهریزی درمان نیازمند دقت بیشتری باشد.
بنابراین اگر سالهاست به دلیل تصور «دیر شدن» درمان را کنار گذاشتهاید، بهتر است تصمیم نهایی را به ارزیابی تخصصی بسپارید.
آیا هدف شما از ارتودنسی واقعبینانه است؟
یکی دیگر از عوامل مهم در موفقیت درمان، انتظارات بیمار است.
گاهی فرد تصور میکند ارتودنسی میتواند تمام مشکلات ظاهری لبخند، شکل دندان، رنگ دندان یا حتی فرم کلی صورت را بهتنهایی برطرف کند. در حالی که ارتودنسی در درجه اول موقعیت دندانها و در برخی موارد رابطه فکها را اصلاح میکند.
برای مثال اگر مشکل اصلی شما رنگ یا فرم یک دندان باشد، ممکن است درمان ترمیمی یا زیبایی مناسبتر باشد. از طرف دیگر، اگر نامرتبی واقعی دندانها وجود داشته باشد، پوشاندن مشکل با درمانهای زیبایی همیشه بهترین راهحل نیست.
جلسه مشاوره زمانی ارزشمند است که مشخص کند هدف شما با چه روشی قابل دستیابی است و ارتودنسی تا چه حد میتواند به نتیجه موردنظر کمک کند.
چه کسانی ممکن است فعلاً آماده شروع ارتودنسی نباشند؟
گاهی بهترین تصمیم، شروع نکردن فوری درمان است.
برای مثال در شرایطی مانند بیماری فعال لثه، پوسیدگیهای درماننشده یا بهداشت دهانی نامناسب ممکن است ابتدا درمانهای دیگری در اولویت قرار گیرند.
همچنین در برخی ناهنجاریهای شدید فکی، بهخصوص در بزرگسالان، ممکن است ارتودنسی بهتنهایی نتواند تمام مشکل را اصلاح کند و نیاز به بررسی درمان ترکیبی وجود داشته باشد.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا یک برنامه درمانی خوب فقط مشخص نمیکند چه کاری باید انجام شود؛ بلکه تعیین میکند در چه زمانی و با چه ترتیبی باید انجام شود.
نوع دستگاه ارتودنسی را چه زمانی باید انتخاب کرد؟
بسیاری از افراد قبل از اینکه مشخص شود اصلاً چه درمانی نیاز دارند، مستقیماً درباره براکت فلزی، براکت سرامیکی یا الاینر شفاف تحقیق میکنند.
اما انتخاب وسیله باید بعد از تشخیص انجام شود.
ابتدا باید بدانیم:
-
مشکل اصلی چیست؟
-
چه حرکاتی باید در دندانها ایجاد شود؟
-
وضعیت بایت چگونه است؟
-
میزان همکاری بیمار چقدر است؟
-
درمان تقریباً چه پیچیدگیای دارد؟
پس از پاسخ به این سؤالات میتوان درباره مناسبترین روش درمان صحبت کرد.
در واقع، بهترین دستگاه ارتودنسی دستگاهی نیست که صرفاً ظاهر جذابتری دارد؛ بلکه روشی است که بتواند برای مشکل مشخص شما نتیجه قابلقبولی ایجاد کند.
چه چیزی در جلسه مشاوره باید مشخص شود؟
اگر برای بررسی کاندید بودن خود مراجعه میکنید، جلسه مشاوره باید بیشتر از یک پاسخ «بله یا خیر» به شما اطلاعات بدهد.
در پایان ارزیابی بهتر است بدانید:
-
مشکل اصلی دندانها یا بایت شما چیست؟
-
آیا درمان ارتودنسی برای شما ضرورت یا فایده مشخصی دارد؟
-
آیا قبل از شروع درمان به اقدامات دیگری نیاز دارید؟
-
چه روشهایی برای شرایط شما قابل بررسی هستند؟
-
حدود مسیر و مدت درمان چگونه برآورد میشود؟
-
چه محدودیتهایی ممکن است در درمان وجود داشته باشد؟
-
بعد از پایان درمان چگونه باید نتیجه حفظ شود؟
هرچه پاسخ این پرسشها روشنتر باشد، تصمیمگیری شما نیز آگاهانهتر خواهد بود.
به جای حدس زدن، شرایط واقعی دندانهایتان را بررسی کنید
اگر مدتهاست با خودتان فکر میکنید «آیا کاندید مناسب ارتودنسی هستم؟»، شاید مهمترین نکته این باشد که پاسخ را صرفاً از روی ظاهر دندانها، تصاویر اینترنتی یا تجربه اطرافیان پیدا نکنید.
دو نفر ممکن است در ظاهر نامرتبی مشابهی داشته باشند، اما به دلیل تفاوت در بایت، شرایط فک، سلامت لثه یا وضعیت ریشه دندانها، به برنامههای درمانی کاملاً متفاوتی نیاز داشته باشند.
معاینه تخصصی کمک میکند مشخص شود آیا مشکل شما واقعاً با ارتودنسی قابل اصلاح است، چه زمانی برای شروع مناسبتر است و کدام مسیر درمانی با شرایط شما هماهنگی بیشتری دارد.
اگر نامرتبی دندان، فاصله دندانی، مشکل در نحوه بسته شدن دندانها یا نارضایتی از موقعیت دندانها مدتهاست ذهن شما را درگیر کرده، یک ارزیابی تخصصی میتواند اولین قدم برای تبدیل تردید به یک تصمیم آگاهانه باشد.
هدف از مشاوره این نیست که هر مراجعهکننده الزاماً درمان را شروع کند؛ بلکه باید مشخص شود آیا ارتودنسی برای شرایط فعلی او واقعاً انتخاب مناسبی است یا خیر.
مرجع: https://drafsari.com/